Klasyka motoryzacji – Ogórek, albo Jelcz

Słynny ogórek to autobus Jelcz 043, licencyjna odmiana czechosłowackiego autobusu Škoda 706 RTO. Produkowany był w Polsce w latach 1959-86.

Produkcję autobusu wymusiła rosnąca liczba pasażerów i brak odpowiedniego taboru do przejazdów międzymiastowych, ponieważ Sany produkowane w Sanoku były za małe. W roku 1958 Jelczańskie Zakłady Samochodowe otrzymały licencję na produkcję autobusów, do których otrzymywały kompletne podwozia, a w Zakładach montowano nadwozia. Co prawda istniała szansa skorzystania z polskiego autobusu, który konstruowano na bazie auta ciężarowego Żubr, ale decyzja o zakupie licencji została podjęta przez moskiewską Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej.

Nazwa ogórek pochodzi od charakterystycznego kształtu autobusu, nie od koloru – ten był zazwyczaj czerwony lub niebieski. Jelcze 043 określano prostym słowem: “siermiężne”. Nie były zbyt komfortowe, a wiele rozwiązań i metod “naprawy” było prymitywnych i w dzisiejszych czasach nie do pomyślenia (np. podkładanie cegły pod klapę silnika, by ciepłe powietrze trafiało na szybę, gdy zawodziło jej ogrzewanie). Liczyło się jednak, że w autobusie, przy 51 miejscach siedzących, mogło zmieścić się ponad stu pasażerów – i że w ogóle jechał. W czasach, gdy prywatne samochody były rzadkością, komunikacja autobusowa była niezwykle istotna i ogórkowi z konieczności wybaczano wiele.

Era ogórkowej świetności minęła, gdy pojawiły się bardziej nowoczesne i wygodne autobusy. Powoli odchodziły w zapomnienie, choć można je spotkać po pewnych przeróbkach np.  jako… altany ogrodowe. Istnieją jednak prawdziwi fani Jelczy, którzy przerabiają je na pojazdy kempingowe lub też remontują je i przywracają do dawnej świetności, z dbałością o najmniejsze detale. Takie pojazdy można spotkać czasem na ulicach miast, choćby z okazji Nocy Muzeów czy zlotu miłośników takich pojazdów, zdarza się też, że można je indywidualnie wynająć. Jest to ciekawa alternatywa dla zwykłego wynajmu autobusów – bo kto nie chciałby np. zawieźć gości weselnych starym, budzącym sentyment ogórkiem?

Jelcz 043 - ogórek